หอศิลป์ บ้านจิม ทอมป์สัน ด้วยความร่วมมือกับ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยา เบอร์ลิน และ สถาบันเกอเธ่ ภูมิใจเสนอ นิทรรศการศิลปะยุคก่อนสมัยใหม่และศิลปะร่วมสมัยจากเส้นศูนย์สูตร The Tropics – Views from the Middle of the Globe คัดสรรโดย ดร. อัลฟองส์ ฮุก ภัณฑารักษ์ชาวเยอรมันที่อาศัยและทำงาน อยู่ ณ กรุงริโอ เดอ จาไนโร ประเทศบราซิล ดร. ปีเตอร์ ยุงเง่อ ภัณฑารักษ์ด้านผลงานสะสมจากทวีปอัฟริกา ดร. วิโอล่า เคอนิก ผู้อำนวยการ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยา เบอร์ลิน ภัณฑารักษ์ได้กล่าวถึงนิทรรศการนี้ว่า เป็นนิทรรศการศิลปะที่ต่อยอดมาจาก นิทรรศการต้นตำรับ “นักมายากลแห่งผืนพิภพ หรือ Les Magiciens de la Terre ( ถือว่าเป็นนิทรรศการรุ่นบุกเบิกในการนำเสนองานศิลปะทุกยุคสมัย จัดแสดงร่วมกันตั้งแต่ยุคโบราณจนถึงร่วมสมัย ในปี พ.ศ. 2532 ณ ปารีส ประเทศฝรั่งเศส) จนถึงบัดนี้เป็นเวลากว่ายี่สิบปี นิทรรศการ “The Tropics – Views from the Middle of the Globe” ได้ถือกำเนิดขึ้นด้วยความพยายามสืบค้นหากระแสพลังงานแหล่งใหม่ รวมไปถึงสถานการณ์ความปั่นป่วนที่เกิดขึ้นอย่างคลุมเคลือระหว่างสองซีกโลก ในห้วงเวลาแห่งความตึงเครียด เพื่อต้องการแสวงหาความร่วมมือ และลดผลกระทบของอิทธิพลทางวัฒนธรรม นิทรรศการนี้เคยสัญจรตามเมืองต่างๆ เช่น บราซิเลีย. ริโอ เดอ จาเนโร ประเทศบราซิล เคปทาวน์ สาธารณรัฐแอฟริกาใต้ และเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี

พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยาในเบอร์ลิน มีชื่อเสียงอยู่ในลำดับชั้นต้นๆ ท่ามกลางพิพิธภัณฑ์ต่างๆ ระดับโลก ในด้านการสะสมผลงานศิลปะและวัตถุโบราณ ที่มีต้นกำเนิดครอบคลุมตั้งแต่ทวีปแอฟริกา, เอเชีย, โอเชียเนีย และอเมริกาย่านศูนย์สูตร นิทรรศการนี้ ได้นำเอาผลงานสะสมศิลปะและวัตถุโบราณจากคลังสะสมของพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยาในเบอร์ลิน เพื่อเป็นการเปิดวิวาทะระหว่างศิลปินร่วมสมัยจากทวีปอเมริกาใต้, ยุโรป, แอฟริกา และเอเชีย ผลงานศิลปะทั้งใหม่และเก่าเดินทางมาบรรจบกัน ณ ที่แห่งเดียว ตราบเท่าที่การแสดงดังกล่าวยังเป็นที่รับรู้ในฐานะนิทรรศการศิลปะ โดยเบื้องต้น ผลงานยุคเก่ากว่าก็ยังถูกคัดสรรด้วยเกณฑ์ทางสุนทรียศาสตร์ด้วยเช่นกัน โดยทั่วไป นิทรรศการเพียรพยายามที่จะฟื้นฟูสุนทรียศาสตร์ตามแบบศูนย์สูตรให้เกิดขึ้นใหม่ เพื่อที่จะขับเน้นแง่มุมทางวัฒนธรรมของย่านศูนย์สูตร เพื่อให้ต้านทานกับวาทกรรมทางเศรษฐกิจและการเมืองในเชิงลบที่แผ่คลุมภูมิภาคแห่งนี้ ไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง

การฟื้นฟูสุนทรียศาสตร์ตามแบบศูนย์สูตรในฐานะเป็นสิ่งประกอบสร้างจากมุมมองของยุโรปที่ว่านี้ เป็นทั้งความพยายามจะไขความกระจ่างให้กับสิ่งประกอบสร้างที่กล่าวมา พร้อมกันนี้ก็ยังเป็นการพิจารณามันในฐานะหัวข้อวาทกรรมเกี่ยวกับเขตศูนย์สูตร ความพะวักพะวงที่สืบทอดต่อกันมานี้ เปลี่ยนไปเป็นความกระจ่างชัดด้วยแนวทางที่หลากหลายจากภัณฑารักษ์ทั้งสามคน ดร. อัลฟองส์ ฮุก ไม่เพียงแค่เสนอผลงานศิลปินร่วมสมัยที่มาจากเขตศูนย์สูตรเท่านั้น แต่ยังรวมผลงานจากศิลปินที่ไม่ได้ถือกำเนิดขึ้นจากแหล่งดังกล่าว แต่ยังคงหยิบยกเรื่องของเขตศูนย์สูตรมาเป็นเนื้อหาในผลงาน ดร. วิโอล่า เคอนิก ตระเตรียมผลงาน และผ้าทอ ภายใต้หัวข้อ “หลากสีสันและสรรพสำเนียงจากเขตศูนย์สูตร” ทั้งนี้ก็เพื่อจะทำให้เกิดความเป็นไปได้ในการสืบสาวถึงร่องรอยลักษณะร่วมที่ไม่ซ้ำแบบใครของงานศิลปะที่มากจากเขตศูนย์สูตร ในอีกมุมหนึ่ง แนวทางของ ดร. ปีเตอร์ ยุงเง่อ นั้นเต็มไปด้วยความสนเท่ห์และกังขา ต่อผลงานทั้งหลายที่อยู่ในแนวเนื้อหาทั้งสามประการ (ธรรมชาติ มนุษย์ และ อำนาจทางการเมือง) ซึ่งเขาคัดสรร นับเป็นหนึ่งตัวอย่างของรูปแบบงานศิลปะที่แตกต่างออกไป ซึ่งมีเอกลักษณ์ร่วมที่เป็นแนวทางการทำงานจากทั้งสามคน เพื่อค้นหาวัฒนธรรมที่พบเห็นได้ในอาณาบริเวณศูนย์สูตรตามการจำแนกในเชิงภูมิศาสตร์

นิทรรศการได้จัดแบ่งโครงสร้างออกเป็นหลายส่วน แต่ละส่วนอ้างอิงไปถึงบทหนึ่งที่จั่วหัวไว้ในผลงาน “มิโธโลจิกา” ของนักมานุษยวิทยา และชาติพันธุ์วิทยาชาวฝรั่งเศส โคล้ด-เลวี สโตร้ส (Claude Lévi-Strauss) ทั้งหมดเริ่มจาก “ภายหลังความชุ่มฉ่ำของฝนห่าใหญ่” เป็นบทหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติและภูมิประเทศ ผลงานจากยุคก่อนสมัยใหม่ในนิทรรศการสัมผัสหรือมุ่งเข้าหาแง่มุมต่างๆ ในธรรมชาติ ระดับที่หนึ่ง คือภาพพจน์ที่รับรู้ได้ในเชิงอุปมาอุปไมย ระดับที่สอง คือการสร้างภาพตัวแทนของสรรพชีวิตที่ดำรงอยู่ในธรรมชาติ, ในสิ่งแวดล้อมของอารยธรรมมนุษย์ ทั้งในด้านที่คุกคามทำร้ายและเกื้อหนุนมวลมนุษย์ ภูมิประเทศของเขตศูนย์สูตร

ผลงานศิลปะที่เข้าร่วมแสดงประกอบด้วยผลงานเก่าจากประเทศ เม็กซิโก ไอวอรี่ โคสต์ มาลี สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก โบลิเวีย แคมารูน ไนจีเรีย กาน่า อินเดีย และอินโดนีเซีย จากคลังสะสมของพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยา เบอร์ลิน ซึ่งจะนำมาจัดแสดงร่วมกับผลงานภาพถ่าย และ วีดีโอ อาร์ต ของศิลปินร่วมสมัยระดับนานาชาติ คือ โทมัส สทรุท, วงศ์ เผ่าพานิช, เชอร์มาน ออง, มาร์คอส ชาเวส, มาแซล โอเด็นบาค, ดินห์ คิว เลห์, ทีโอ เอเชตู, และ พิลาร์ อัลบาราซิน

กิจกรรมเพื่อการศึกษา

ภัณฑารักษ์นำชม
วันที่ : 12 มีนาคม 2553
เวลา: 16.00-17.00
สถานที่: ห้องนิทรรศการ
ค่ากิจกรรม: ไม่เสียค่าใช้จ่าย
Peter Junge และ Viola Konik ภัณฑารักษ์จากพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์ในเบอร์ลิน จะพาทุกท่านเดินชมผลงานในห้องนิทรรศการพร้อมทั้งแนะนำแนวคิดและที่มาตลอดจนรายละเอียดของผลงานที่ได้นำมาจัดแสดงในนิทรรศการ The Tropic

ศิลปินเสวนา
วันที่ : 26 มีนาคม 2553
เวลา: 18.00 –20.00
สถานที่: ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน
ค่ากิจกรรม: ไม่เสียค่าใช้จ่าย
ศิลปินชาวเวียดนาม ดินห์ คิว เล (Dinh Q. Lê) จะมาพูดคุยเกี่ยวกับผลงานวิดีโอ อาร์ตของเขา “The farmers and the helicopters” ที่เป็นส่วนหนึ่งของผลงานจัดแสดงในนิทรรศการ The Tropic ผลงานชิ้นดังกล่าวได้อ้างอิงถึงสถาพความคิดและจิตใจของผู้คนชาวเวียดนามหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 นอกจากนี้ศิลปินยังจะได้ยกตัวอย่างถึงผลงานชิ้นอื่นๆ ที่กำลังทำอยู่ในปัจจุบันและบางชิ้นที่แสดงออกถึงแรงบันดาลใจที่ได้จากสภาพสังคมและวัฒนธรรมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การบรรยาย: โลกทัศน์เขตร้อนชื้น จากครัวเรือนสู่พื้นที่เชิงมานุษยวิทยา
วันที่ : 3 เมษายน 2553
เวลา: 14.00-16.00
ผู้บรรยาย: ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร อาจารย์ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สถานที่: ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน
ค่ากิจกรรม: ไม่เสียค่าใช้จ่าย
การบรรยายครั้งนี้จะกล่าวถึงภาพรวมของพื้นที่เชิงมานุษยวิทยาของกลุ่มประเทศเขตศูนย์สูตรที่เหมือนและแตกต่างจากมุมมองของคนยุโรป รวมถึงมุมมองของคนพื้นถิ่นทีมีต่อคนยุโรป และการยกตัวอย่างผลงานศิลปะที่ปรากฏอยู่ในนิทรรศการ The Tropic ที่เชื่อมโยงสภาพวิถีชีวิตชุมชนและวัฒนธรรมของกลุ่มประเทศในเขตศูนย์สูตรซึ่งจะเน้นที่บริเวณพื้นที่แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นหลัก

การอบรมเชิงปฏิบัติการ: การทำหน้ากาก
วันที่ : 24 เมษายน 2553
เวลา: 13.00-16.00
ผู้นำกิจกรรม: เสาวนีย์ วงศ์จินดา (ผู้จัดกิจกรรมพิเศษมูลนิธิมะขามป้อม)
สถานที่: ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน
ค่าอุปกรณ์: 300 / คน พร้อมอาหารว่าง (รับจำนวนจำกัด 20 คน)
ขอเชิญน้องๆ ตั้งแต่อายุ 8-12 ปีได้เข้ามาเรียนรู้เรื่องการใช้หน้ากากเพื่อแสดงออกถึงความเชื่อทางศาสนาและพิธีกรรมผ่านละครและการเล่าเรื่อง นอกจากนี้น้องๆ ยังได้ฝึกคิดเรื่องตามละครและประดิษฐ์หน้ากากตามความเชื่อส่วนตัวที่มีชิ้นเดียวในโลกด้วยวัสดุรีไซเคิลและวัสดุจากธรรมชาติเป็นผลงานที่ระลึกอีกด้วย

การอบรมเชิงปฏิบัติการ ปักผ้าประยุกต์ : ลีลาแผกผันแห่งแดนศูนย์สูตรและยุโรป
วันที่ : 8 / 15 พฤษภาคม 2553
เวลา: 13.00-17.00
ผู้นำกิจกรรม: กรพิณน์ แพ่งนคร ลิขิตกิจสมบูรณ์ (ผู้แต่งหนังสือ “ความสุขบนเส้นด้าย”)
สถานที่: ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน
ค่าอุปกรณ์: 1000 / คน / 2วัน พร้อมอาหารว่าง (รับจำนวนจำกัด 20 ท่าน)
ผู้เข้าอบรมจะได้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับศิลปะการปักผ้า ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการของการปักผ้า การออกแบบงานปักและการเลือกใช้สี ชมสไลด์ชุดงานปักโบราณและชุดสีสันแห่งผืนผ้าในวัฒนธรรมตะวันออกและตะวันตก นอกจากนี้ผู้เข้าร่วมจะได้ฝึกปฏิบัติเทคนิคการปักผ้า โดยประยุกต์ใช้ร่วมกับเทคนิคงานเข็มประเภทอื่น เพื่อสร้างผลงานซึ่งสะท้อนบรรยากาศแห่งดินแดนในเขตศูนย์สูตรและยุโรป

โปรแกรมอ่านหนังในหัวข้อ “Tropical Perspective - มุมมองผ่านเส้นศูนย์สูตรจากนอกสู่ในและในสู่นอก”
วันที่ : 27 พฤษภาคม 2553
เวลา: 18.00-20.00
สถานที่: ห้องสมุดวิลเลี่ยม วอร์เรน
ค่ากิจกรรม: ไม่เสียค่าใช้จ่าย
ดำเนินรายการโดย: กฤติยา กาวีวงศ์
หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน คัดสรรหนังสั้นที่เกี่ยวข้องกับการปะทะทางวัฒนธรรมตะวันตกและตะวันออกรวมถึงมุมมองของวัฒนธรรมทั้งสองด้านระหว่างผู้มาเยือนกับคนพื้นถิ่น อาทิเช่น I am from Siam, ผีตาโขน ฯลฯ มาร่วมกันอ่านหนังเพื่อค้นหาคำสำคัญในประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์ที่ซุกซ่อนอยู่ พร้อมการเสวนาเกี่ยวกับวัฒนธรรมในเขตศูนย์สูตรผ่านมุมมองของหนังแต่ละเรื่อง

การบรรยาย: ตามหาความจริงแท้ ชำเลืองแลการท่องเที่ยวกำมะลอ
วันที่ : 12 มิถุนายน 2553
เวลา: 14.00-16.00
ผู้บรรยาย: ประวิตร โรจนพฤกษ์, ภาสกร อินทุมาร
ดำเนินรายการโดย: วรเทพ อรรคบุตร
สถานที่: ห้องนิทรรศการ
การบรรยายครั้งนี้ได้รับแรงบันดาลใจมาจากผลงานสะสมของพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยาในเบอร์ลินที่จัดแสดงอยู่ในนิทรรศการ The Tropics ผลงานส่วนใหญ่มีฐานะเป็นตัวแทนในการอธิบายวัฒนธรรมและพิธีกรรมของกลุ่มชนในบริเวณเขตศูนย์สูตร ซึ่งขณะนี้สิ่งเหล่านั้นได้กลายเป็นวัตถุจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์ในประเทศยุโรป ในปัจจุบันการแสดงออกทางพิธีกรรมและความเชื่อได้ผันแปรตามกาลเวลาเป็นเพียงสัญลักษณ์ในการรณรงค์เพื่อการท่องเที่ยว การบรรยายครั้งนี้จะเน้นกรณีศึกษาในประเทศไทยซึ่งเครื่องมือทางพิธีกรรมได้กลายเป็นเพียงสินค้าที่ระลึกและผลิตภัณฑ์ OTOP

นิทรรศการนี้ได้รับการสนับสนุนจาก มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิลยู ทอมป์สัน จิม ทอมป์สัน บริษัท อุตสาหกรรมไหมไทย จำกัด สถาบัน เกอเธ่ กรุงเทพ คอลัมภ์ แบ็งค็อก คุณดิศพล จันศิริ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วิทยา เบอร์ลิน และ Kulturstiftung des Bundes เยอรมนี

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม กรุณาติดต่อ: หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน
เบอร์โทรศัพท์ 02-612-6741, 02-219-2911

ผู้ประสานงานฝ่ายนิทรรศการ: คุณเพ็ญวดี นพเกตุ มานนท์
อีเมล์: penwadee@jimthompsonhouse.com

ผู้ประสานงานฝ่ายกิจกรรมการศึกษา: คุณโสมสุดา เปี่ยมสัมฤทธิ์
อีเมล์: somsuda@jimthompsonhouse.com

เวปไซท์: www.jimithompsonhouse.com click art center www.jimthompsonartcenter.org/web/