รูปไม้แกะสลัก
แบบพม่า

งานประติมากรรมในเรือนไทยเป็นศิลปกรรมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมาก เป็นของไทยและเขมร มีไม่มากนักที่เป็นของพม่า คอลเลกชั่นในชุดประกอบด้วย พระพุทธรูปและชิ้นส่วนจากสมัยต่างๆตลอดเวลายาวนานถึง ๑๔ ศตวรรษ มีศิลปวัตถุ ชิ้นงามๆที่แสดงให้เห็นรูปแบบหลักๆของศิลปกรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

โปรดคลิกเพื่อดู "ศิลปะสมัยต่างๆในประเทศไทย"

 
     
พระวรกายของพระพุทธรูปปูนปั้นสมัยทวาราวดี ตั้งแสดงไว้ในพื้นที่โล่ง ใต้ถุนใน บ้านส่วนที่เป็นห้องอาหาร พระพุทธรูปนี้มีอายุตั้งแต่สมัยคริสต์ศตวรรษที่ ๗ หรือ ๘ พบอยู่ที่จังหวัดลพบุรีในภาคกลางของประเทศไทย
     
 
คอลเลกชั่นพุทธศิลป์ของจิม ทอมป์สัน
 
     
  จิม ทอมป์สันติดใจในความลุ่มลึกและประณีตงดงามที่ถ่ายทอดมาในสีพระพักตร์ที่ดูเหมือนจะสร้างตามขนบนิยม และมองเห็นความงามในพระพุทธรูปขึ้น จึงได้หันมาสะสมพุทธศิลป์ในเวลาต่อมา  
     
 
พระพุทธรูปปางนาคปรกแกะจากหินทรายสีเนื้อ ขนาดสูง ๘๐ ซม. จากสมัย ลพบุรี คริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ ได้มาจากจังหวัดสุพรรณบุรี พระพักตร์ที่ทรง ใคร่ครวญ พระเนตรหลับช่วยกำหนดลักษณะว่าเป็นงานศิลปกรรมแบบบายน
พระพุทธรูปครึ่งพระองค์ปูนปั้นสีน้ำตาลได้มาจากแถบลพบุรี อยู่ในสมัยทวาราวดี คริสต์ศตวรรษที่ ๘ พระพักตร์อิ่ม พระนาสิกโด่ง ริมพระโอษฐ์เต็ม พระเนตรกลมโตรวมทั้งพระขนงโก่งติดกันเป็นลักษณะเด่นชัดของสมัยทวาราวดี

เศียรพระพุทธรูปเป็นหินทรายสีเนื้อสมัยอยุธยาศิลปะแบบอู่ทอง ปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓

พระเกศาขดเป็นทักษิณาวัตรมีศิรประภาบนยอดแกะลายประณีต พระพักตร์อิ่มเห็นพระหนุเด่นชัด พระโอษฐ์กว้าง พระขนงโก่งเล็กน้อย และพระเนตรปรือ ล้วนแสดงให้เห็นความงามสงบ ลักษณะเหล่านี้เป็นของสมัยลพบุรี

พระพุทธรูป สมัยอยุธยา คริสต์ศตวรรษที่ ๑๘
   
 
 
พระพุทธรูปปางต่างๆและการใช้สัญลักษณ์ในปฏิมากรรม
 
     
 

โปรดคลิกเพื่อดู "ศิลปะสมัยต่างๆในประเทศไทย"

 
     
  พระพุทธรูปมักจะสร้างในปางต่างๆจากอิริยาบถหลักๆสี่ท่า  
     
 
 
  • ประทับยืน ประทับนั่งและปางลีลา ซึ่งสะท้อนให้เห็นพระจริยวัตรต่างๆของพระพุทธองค์เช่นแสดงพระธรรมเทศนา สมาธิ และโปรดสัตว์
  • ฑระพุทธไสยาสน์
    ปางไสยาสน์แสดงการเสด็จปรินิพพานของพระพุทธเจ้า
 
     
 
 
 
พระพุทธรูป
ปางมารวิชัย สมัยลพบุรี (คริสต์ศตวรรษ
ที่ ๑๓ – ๑๔)
ปางภูมิสปารส หรือ "อธิษฐานพระธรณี" หรือปางมารวิชัย หรือ "พิชิตมาร"

พระหัตถ์อยู่ในท่าทรงสมาธิจากพระพุทธประวัติที่ว่าพระพุทธเจ้าประทับใต้ต้นโพธิ์ ที่เมืองพุทธคยา ประเทศอินเดีย และทรงลั่นพระวาจาว่าจะไม่ทรงขยับพระองค์ไปไหนเลยจนกว่าจะทรงตรัสรู้

 
พระพุทธรูป
ปางประทับยืน สมัยลพบุรี คริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ พระหัตถ์อยู่ใน
ท่าประทานอภัย ซึ่งแสดงว่าไม่ทรง
เกรงกลัวสิ่งใด'
 

ปางธยาน หรือ ปางสมาธิ

พระหัตถ์ทั้งคู่วางหงายบนพระเพลา พระหัตถ์ขวาซ้อนทับพระหัตถ์ซ้ายอยู่ในอิริยาบถสมาธิ

ปางประทานอภัย หรืออย่ากลัว

พระหัตถ์ข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างยกขึ้น อุ้งพระหัตถ์หันออก นิ้วพระหัตถ์ชี้ขึ้นสูง แสดงว่าพระพุทธเจ้าทรงปลอบหรือห้ามไม่ให้กลัวพระหัตถ์ท่านี้มักจะใช้กับปางประทับยืนหรือปางลีลา

ปางขอฝน

ท่อนพระกรเหยียดตรงคว่ำลงเบื้องล่างข้างพระวรกายในพระอิริยาบถประทับยืน อุ้งพระหัตถ์แนบพระเพลา สำหรับพุทธศาสนิกชนแล้วพระอิริยาบถนี้แสดงว่ากำลังทรงขอให้ฝนตกลงมาให้ชุ่มฉ่ำนาข้าว